قانون حفاظت از دریا و رودخانههای مرزی از آلودگی با مواد نفتی مصوب 14/11/1354 درخصوص آلودگی آب دریا و رودخانههای مرزی قانونی در سال 1354 به تصویب مجلس شورای ملی وقت رسید که بر اساس آن آلوده کردن رودخانههای مرزی و آبهای داخلی و دریای سرزمینی ایران به نفت یا هر نوع مخلوط نفتی خواه توسط کشتیها و خواه توسط سکوهای حفاری یا جزایر مصنوعی و یا توسط لولهها و تاسیسات و مخازن نفتی واقع در خشکی یا دریا ممنوع شده است(ماده 2)
بر اساس ماده 3 این قانون کشتیهای نفتکش با ظرفیت ناخالص 150 تن و بیشتر و سایر کشتیهای غیر نفتکش با ظرفیت ناخالص 400تن و بیشتر که در آبها یا بنادر ایران رفت و آمد مینمایند مکلف به تنظیم و نگاهداری «دفتر ثبت نفت» میباشند و افسر یا افسران مسئول کشتی باید وقایع مندرج در ماده 4 را بلافاصله پس از وقوع به طور کامل در دفتر ثبت نفت درج نمایند.
براساس ماده 19 مسئولیت اجرای قانون بعهده وزارت راه و ترابری و وزارت دادگستری بوده و آئیننامههای مربوط به قانون را سازمان بنادر و کشتیرانی با مشارکت سازمان محیط زیست و شرکت ملی نفت ایران تهیه خواهند نمود.
مقام صلاحیتدار اجرای این قانون از طرف وزارت راه و ترابری، سازمان بنادر و کشتیرانی میباشد (ماده 11). براساس ماده 14 مسئولین آلودگی مکلفند کلیه هزینههایی را که از طرف مقامات صلاحیتدار و یا به دستور آنان و توسط عاملین دیگر به منظور محدود کردن آثار آلودگی و رفع آن به عمل میآید، بپردازند.
اهداف مرکز مقابله با آلودگی
- برنامهریزی جهت جلوگیری از آلودگی آب دریا ناشی از کشتیها و سکوهای نفتی در آبهای تحت حاکمیت و نظارت ج .ا.ا بر اساس کنوانسیون مارپل(MARPOL)
- تهیه طرح ملی آلودگی، مقابله و همکاری در برابر آلودگی دریا (OPRC)و اجرای آن با همکاری بنادر تابعه، سازمانها، ارگانها و شرکتهای ذیربط
- برنامهریزی و نظارت بر اجرای مانورهای ملی تجسس و نجات و مقابله با آلودگی دریایی و در صورت نیاز برگزاری و یا شرکت در مانورهای منطقهای و بینالمللی به منظور ارتقاء سطح کمی و کیفی خدمات ارائه شده
برنامهریزی لازم جهت تامین تجهیزات مورد نیاز مقابله با آلودگی (بوم – اسکیمر – بارج مواد پخش کننده لایه نفتی و ...)
- تهیه استانداردهای لازم برای تجهیزات مورد نیاز مقابله با آلودگی برای ترمینالهای نفتی – اسکلهها – سکوهای نفتی
- برنامهریزی جهت همکاریهای مشترک منطقهای با کشورهای همسایه درخصوص پیشگیری و مقابله با آلودگی دریایی
- بهبود و بهروزرسانی بانک اطلاعاتی (Data Base) تجسس و نجات و مقابله با آلودگی دریایی
- تدوین ونظارت بر اجرای برنامههای کنترل و نظارتی بر آبهای تحت حاکمیت ج .ا.ا در راستای پیشگیری و مقابله با آلودگی دریایی (انجام گشتهای هوایی و دریایی و کنترل مدارک مربوط به آلودگی بر روی کشتیها)
- مدیریت و برنامهریزی جهت جمعآوری مواد زاید شناورها طبق ضمایم یک و پنج کنوانسیون مارپل و ایجاد مراکز دریافت (Reception Facilities)در بنادر و ترمینالهای نفتی بر اساس طرح راپمی
- برنامهریزی در جهت آموزش و اخذ مجوزهای لازم برای پرسنل سازمان (در قالب پلیس آلودگی دریایی) به نحوی که پرسنل کنترل و نظارتی بتوانند جرایم را از شناورها اخذ نمایند. (در راستای اجرای قانون جلوگیری از آلودگی 1354)
- استفاده از امکانات بخش خصوصی واجد صلاحیت جهت ایجاد تسهیلات دریافت مواد زائد کشتیها و مقابله با آلودگی دریا